W imieniu Kancelarii Legal Consulting zamieszczamy opracowanie dotyczące najważniejszych zmian w prawie w 2026 r.
Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wzrosło z 4666,00 zł do 4806,00 zł brutto, zaś minimalna stawka godzinowa wzrosła z 30,50 zł do 31,40 zł brutto. Wraz z podwyżką pensji minimalnej wzrosły inne powiązane świadczenia, dodatki i limity, od stawek za pracę w nocy po maksymalne odprawy i składki ZUS.
1 stycznia 2026 roku w życie weszła tzw. ustawa stażowa, tj. ustawa z dnia 26 września 2025 roku o zmianie ustawy — Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Ustawa pozwala zaliczać do stażu pracy okresy przepracowane m.in. na umowach zlecenia, w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej oraz umowy agencyjnej. Zaliczeniu będą podlegać wszystkie udowodnione okresy, tzn. nie tylko okresy po wejściu w życie ustawy, ale i wcześniejsze. Dodatkowe lata wliczane do stażu pracy będą wpływać m.in. na wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego, wyższy dodatek stażowy, nabycie prawa do nagrody jubileuszowej lub nabycie prawa do kolejnego, wyższego jej poziomu, dostęp do większej liczby ofert pracy tam, gdzie wymagany jest konkretny staż pracy, dłuższy okres wypowiedzenia umowy o pracę, czy wyższą odprawę w przypadku rozwiązania umowy o pracę. Warunkiem zaliczenia nowych okresów będzie ich właściwe udokumentowanie, w tym m.in. przedstawienie zaświadczenia wydawanego przez ZUS. Uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia nowych okresów do okresu zatrudnienia będą przysługiwały od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia 1 stycznia 2026 r. w stosunku do pracownika zatrudnionego w sektorze publicznym oraz nie wcześniej niż od dnia 1 maja 2026 r. w stosunku do pracownika zatrudnionego w sektorze prywatnym.
W 2026 roku planowane są istotne zmiany w Kodeksie spółek handlowych. Zmiany mają między innymi dotyczyć:
- rezygnacji z kary pozbawienia wolności wskazanej w treści art. 586 k.s.h., pozostawiając jako sankcje jedynie grzywnę lub karę ograniczenia wolności. Powyższy artykuł normuje sankcje za brak zgłoszenia przez członków zarządu spółek oraz likwidatorów wniosku o upadłość spółki handlowej pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki;
- wzmocnienia ochrony akcjonariuszy i uczestników rynku kapitałowego. Chodzi m.in. o poprawę przejrzystości i dostępności informacji o firmach prowadzących rejestry akcjonariuszy albo rejestrację akcji w depozycie spółek niepublicznych;
- zastąpienia wymogu wyrażenia przez wspólnika pisemnej zgody na doręczanie zawiadomień o zgromadzeniu wspólników drogą elektroniczną, zgodą wyrażoną w formie dokumentowej. Projektodawcy wskazują, iż przekształcenie zgody wyrażonej w formie pisemnej na zgodę dokumentową ma umożliwić realizację jej funkcji w sposób szybszy, prostszy i lepiej dostosowany do realiów cyfrowych, przy jednoczesnym zachowaniu istotnego elementu, jakim jest identyfikacja osoby składającej oświadczenie.
Od 24 grudnia 2025 roku pracodawcy mają obowiązek zapewnić, aby ogłoszenia o naborze na stanowisko oraz nazwy stanowisk były neutralne pod względem płci, a proces rekrutacyjny przebiegał w sposób niedyskryminujący. Powyższe jest konsekwencją wdrażania do polskiego porządku prawnego dyrektywy UE 2023/970 o równości wynagrodzeń kobiet i mężczyzn oraz o neutralności językowej w nazwach stanowisk. Poza neutralnymi płciowo nazwami stanowisk pracy, pracodawcy są zobowiązani do informowania osób ubiegających się o zatrudnienie na danym stanowisku o poziomie wynagrodzenia i mają unikać pytań o wcześniejsze zarobki kandydata. Założeniem, które stoi za wprowadzeniem zmian, jest zrównanie sytuacji kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Pełna implementacja dyrektywy ma zostać wprowadzona do 7 czerwca 2026 r. i obejmie między innymi: obowiązki raportowania luki płacowej w firmach powyżej określonej liczby pracowników, audyty wynagrodzeń i działania naprawcze, jeśli luka płacowa przekracza dopuszczalne wartości, bardziej szczegółowe obowiązki informacyjne wobec pracowników odnośnie kryteriów ustalania wynagrodzeń oraz dodatkowe procedury zgłaszania naruszeń w obszarze równych płac.
W 2026 roku zmianie ma ulec treść ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Chociaż projekt ustawy nie został jeszcze ostatecznie przyjęty, znana jest już część założeń nowelizacji. Reforma ma zwiększać uprawnienia inspektorów pracy w zakresie przekwalifikowania fikcyjnych kontraktów B2B na umowy o pracę Inspektorzy pracy mają oceniać, czy sposób wykonywania pracy spełnia przesłanki stosunku pracy określone w Kodeksie pracy. Co więcej, urzędnicy mają być znacznie lepiej przygotowani do kontroli dzięki możliwości dostępu do danych z ZUS oraz urzędów skarbowych, wykorzystania aparatury i innych środków technicznych.
31 grudnia 2025 roku skończył się okres przejściowy i zmieniają się zasady komunikacji elektronicznej pomiędzy podmiotami publicznymi a niepublicznymi. Od 1 stycznia 2026 roku e‑Doręczenia stały się podstawowym sposobem komunikacji między podmiotami publicznymi a niepublicznymi, o ile przepisy szczególne nie przewidują innych form doręczeń.
Zmieniona ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadziła do porządku prawnego nowy akt planistyczny — plan ogólny. Gminy mają obowiązek uchwalić plany ogólne do dnia 30 czerwca 2026 roku. Plany ogólne zastąpią studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Nadto, decyzje o warunkach zabudowy wydane od 1 stycznia będą wygasały po upływie 5 lat od dnia, w którym stały się prawomocne. Od 1 lipca 2026 r. nowe decyzje o warunkach zabudowy będą mogły być wydawane tylko na terenach wyznaczonych pod zabudowę w planie ogólnym gminy.
W 2026 roku ma zostać implementowana do polskiego porządku prawnego tzw. dyrektywa NIS2. Termin implementacji dyrektywy upłynął 17 października 2024 r., ale projekt ustawy o zmianie ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa oraz niektórych innych ustaw nadal znajduje się w fazie projektu. Celem projektu jest wzmocnienie krajowych ram prawnych w obszarze cyberbezpieczeństwa. Proponowane regulacje dotyczą w szczególności: rozszerzenia katalogu sektorów i podmiotów objętych krajowym systemem cyberbezpieczeństwa, wprowadzenia nowej klasyfikacji podmiotów jako podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych, określenia nowych obowiązków w zakresie zarządzania ryzykiem cyberbezpieczeństwa, wzmocnienia systemu zgłaszania i obsługi incydentów, rozbudowy struktur reagowania na incydenty, w tym zespołów CSIRT, zwiększenia odpowiedzialności kadry kierowniczej oraz dostosowania przepisów krajowych do regulacji unijnych, w tym zapewnienia spójności z innymi aktami prawa UE. Nowe przepisy obejmą tysiące średnich i dużych firm, które dotychczas nie podlegały tak ścisłym regulacjom. Wśród sektorów, które zostaną objęte nowymi przepisami są między innymi branża informatyczna, energetyczna, chemiczna, spożywcza, medyczna, farmaceutyczna, ale też produkcyjna czy odpadowa.
1 stycznia 2026 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zmieniająca zasady L4. Jedną z najbardziej odczuwalnych zmian jest rozszerzenie uprawnień kontrolnych. Nadto, od 1 stycznia 2026 r. możliwe jest wykonywanie pracy w jednym miejscu, będąc na zwolnieniu w innym, ale wyłącznie przy spełnieniu konkretnych warunków. Chodzi o osoby mające więcej niż jeden tytuł ubezpieczenia.
Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt ustawy wprowadzającej do Kodeksu pracy nową definicję mobbingu i wzmacniającej ochronę przed działaniami niepożądanymi w miejscu pracy, a w konsekwencji zmiany w tym zakresie mogą wejść w życie w 2026 roku. Projekt zakłada przede wszystkim uproszczenie definicji mobbingu — wskazanie na szereg cech mobbingu, w szczególności wykluczenie z definicji tego zjawiska zachowań incydentalnych, uznanie, że zjawiska te mają charakter nawracający, powtarzający się lub stały, pochodzą m.in. od przełożonego, współpracownika, podwładnego, pojedynczej osoby bądź grupy, uznanie, że działania te mogą mieć charakter fizyczny, werbalny i pozawerbalny, uniezależnienie od intencjonalności działania sprawcy lub od wystąpienia określonego skutku, uznanie za mobbing nakazywania lub zachęcania do zachowań stanowiących mobbing.
Od 1 stycznia 2026 r. zmieniła się kwota zasiłku pogrzebowego. Zasiłek pogrzebowy wzrósł z 4000 zł do 7000 zł. Kwota ta będzie corocznie waloryzowana. Wypłata zasiłku pogrzebowego w nowej wysokości zależy od daty śmierci danej osoby, a nie od daty złożenia wniosku, czyli zasiłek po osobie, która zmarła do końca grudnia 2025 r. wyniesie 4000 zł, niezależnie od tego, czy wniosek zostanie złożony w grudniu 2025 r. czy po 1 stycznia 2026 r.
Z dniem 1 stycznia 2026 roku wszedł w życie nowy limit zwolnienia z VAT, który teraz wynosi 240 tysięcy złotych rocznego przychodu. To wzrost względem poprzedniego progu, który wynosił 200 tysięcy złotych. Dla wielu mikroprzedsiębiorców to realna szansa, by nadal działać poza reżimem VAT, pod warunkiem, że nie prowadzą działalności, która ze zwolnienia jest ustawowo wyłączona.
Od 1 stycznia 2026 roku dwukrotnie wzrósł limit przychodów, który warunkuje możliwość wyboru tzw. kasowego PIT. Limit przychodów uprawniający do stosowania kasowego PIT wzrósł z 1 mln złotych do 2 mln złotych przychodów osiągniętych w poprzednim roku podatkowym.
W 2026 roku Krajowy System e‑Faktur (KSeF) stanie się standardem w obrocie B2B, a firmy muszą dostosować między innymi systemy finansowo‑księgowe, obieg dokumentów, procedury kontrolne i podatkowe. Krajowy System e‑Faktur to system teleinformatyczny umożliwiający generowanie, udostępnianie i przechowywanie faktur ustrukturyzowanych. Jego głównym celem jest centralizacja rejestracji faktur — dokumenty sprzedaży trafiają do jednej, centralnej bazy Ministerstwa Finansów. Dzięki integracji programów księgowych z KSeF proces przesyłania i odbierania faktur odbywa się automatycznie. Od 1 lutego 2026 r. obowiązek wystawiania e‑faktur w KSeF mają przedsiębiorcy, których sprzedaż brutto w 2024 r. przekroczyła 200 mln złotych, od 1 kwietnia 2026 r. — pozostali czynni podatnicy VAT, a od 1 stycznia 2027 r. — najmniejsi podatnicy (m.in. zwolnieni podmiotowo, w określonym zakresie).
Po 1 stycznia 2026 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpocznie ponowne przeliczanie tzw. emerytur czerwcowych przyznanych w latach 2009–2019. Zmiana obejmie ponad 250 tys. osób i w wielu przypadkach może przełożyć się na wyższe miesięczne wypłaty. Emerytury czerwcowe to problem osób urodzonych po 1948 roku, które przeszły na emeryturę w latach 2009–2019. Jeżeli złożyły wniosek w czerwcu, to ich świadczenie może być niższe niż osób, które złożyły wniosek w kwietniu czy w maju. Ustawa nie przewiduje wyrównania za lata wcześniejsze. Emeryci i renciści nie muszą składać żadnych wniosków, ponieważ ZUS zajmie się tym z urzędu.
Rząd planuje w 2026 roku wygasić przepisy specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy i zastąpić je rozwiązaniami systemowymi. Nowa ustawa ma ujednolicić zasady wsparcia dla osób objętych ochroną czasową, dostosować prawo do obecnej sytuacji migracyjnej oraz wdrożyć zalecenia UE dotyczące stopniowego wycofywania tymczasowej ochrony. Wejście nowych przepisów planowane jest na marzec 2026 roku.
Od 13 grudnia 2025 r. obowiązuje ustawa z dnia 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Nowe przepisy upraszczają procedury zawierania i ewidencjonowania układów, przewidują możliwość skorzystania ze wsparcia mediatorki lub mediatora w rokowaniach oraz pozwalają regulować m.in. kwestie godzenia życia zawodowego i prywatnego, równości płci, procedur antymobbingowych czy wykorzystywania nowych technologii, w tym sztucznej inteligencji.
Od 1 stycznia 2026 roku zaczęły obowiązywać nowe limity amortyzacji samochodów osobowych. Najważniejsza zmiana polega na obniżeniu limitu amortyzacji — ze 150 tys. zł do 100 tys. zł — dla samochodów osobowych emitujących co najmniej 50 g CO2 na kilometr. Niższy limit obejmie zatem praktycznie wszystkie samochody spalinowe oraz większość hybryd. Dla wielu przedsiębiorców oznacza to mniej korzystne rozliczenia podatkowe.
1 lipca 2026 roku planowane jest wejście w życie pakietu zmian w ustawie o VAT. Zmiany mają na celu uszczelnienie systemu i walkę z oszustwami. Dla przedsiębiorców oznacza to zarówno zaostrzenie odpowiedzialności, jak i szansę na skorzystanie z nowych ułatwień.
Od 7 stycznia 2026 roku zaczną obowiązywać zmiany w podatku od spadków i darowizn. Przede wszystkim, obowiązek podatkowy w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia powstanie dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. Druga ważna zmiana dla spadkobierców, ale też osób, które otrzymały darowizny dotyczy możliwości przywrócenia terminu na złożenie m.in. zgłoszenia nabycia spadku lub darowizny.